10 zabaw dotykowych dla dzieci w domu, lesie i przedszkolu

Gładki kamień, miękkie futerko, szorstki sznurek, pachnąca kawa i chłodne drewno. Każda z tych powierzchni może stać się początkiem ciekawej zabawy. Zabawy dotykowe dla dzieci nie wymagają specjalnej sali ani wielu akcesoriów. Można wykorzystać przedmioty znajdujące się w domu, materiały znalezione podczas spaceru oraz gotowe drewniane sensorki. Najważniejsze jest pozostawienie dziecku czasu na spokojne poznawanie powierzchni, porównywanie ich i opisywanie własnych wrażeń.

Co dają dziecku zabawy z różnymi fakturami?

Dłonie uczestniczą w wielu codziennych czynnościach. Dziecko używa ich podczas rysowania, lepienia, układania klocków, zapinania guzików, jedzenia i samodzielnego ubierania się. Kontakt z różnymi powierzchniami zachęca do świadomego używania dłoni i palców. Dziecko zauważa różnice między materiałami i poznaje określenia takie jak:

• miękki i twardy;
• gładki i szorstki;
• ciepły i chłodny;
• płaski i wypukły;
• sprężysty i sztywny;
• delikatny i wyrazisty.

Nie każde dziecko odbiera daną powierzchnię tak samo. Jedno chętnie sięgnie po szorstki materiał, a inne wybierze miękką i delikatną fakturę. Nie należy zmuszać dziecka do dotykania czegoś, co wywołuje wyraźny dyskomfort.

Zabawy dotykowe z przedmiotami dostępnymi w domu

1. Domowy koszyk faktur

Przygotuj koszyk z kilkoma bezpiecznymi przedmiotami o różnych powierzchniach. Możesz włożyć do niego:

• drewnianą łyżkę;
• miękką skarpetkę;
• gąbkę;
• korek;
• kawałek filcu;
• sznurek;
• szczoteczkę;
• folię bąbelkową.

Pozwól dziecku swobodnie obejrzeć i dotknąć każdy przedmiot. Następnie spróbujcie je pogrupować: miękkie i twarde, gładkie i szorstkie albo przyjemne i mniej przyjemne w dotyku. Nie ma jednej prawidłowej klasyfikacji. Ważne jest to, jak dziecko odbiera poszczególne powierzchnie i jak opisuje swoje odczucia.

2. Tajemniczy woreczek

Włóż kilka znanych dziecku przedmiotów do nieprzezroczystego woreczka. Dziecko losuje jeden z nich i próbuje rozpoznać go bez patrzenia. Możesz zapytać:

• Czy przedmiot jest miękki czy twardy?
• Czy ma gładką, czy szorstką powierzchnię?
• Czy jest lekki, czy ciężki?
• Czy ma proste, czy zaokrąglone krawędzie?
• Co może znajdować się w woreczku?

Na początku wybierz trzy lub cztery przedmioty, które wyraźnie się od siebie różnią. Później można zwiększać liczbę elementów i wybierać materiały o bardziej zbliżonych fakturach.

3. Domowe memory dotykowe

Przygotuj pary materiałów o podobnych powierzchniach. Mogą to być dwa kawałki filcu, dwa korki, dwie gąbki albo dwa drewniane elementy. Jeden przedmiot z każdej pary włóż do woreczka. Drugi pozostaw na stole. Dziecko losuje element, rozpoznaje go za pomocą dotyku i szuka odpowiadającej mu pary. Starszym dzieciom można zasłonić wszystkie przedmioty i poprosić o odnalezienie par wyłącznie za pomocą dłoni.

Zabawy sensoryczne w lesie, ogrodzie i na podwórku

4. Detektyw faktur

Podczas spaceru poproś dziecko, aby znalazło coś:

• gładkiego;
• szorstkiego;
• twardego;
• miękkiego;
• suchego;
• chłodnego;
• lekkiego.

Dziecko może dotknąć kory drzewa, trawy, dużego kamienia, mchu albo suchego liścia. Nie trzeba zabierać wszystkich materiałów do domu. Część z nich można poznać i pozostawić w naturalnym otoczeniu. Przypomnij dziecku, aby nie dotykało nieznanych roślin, grzybów, owadów ani ostrych przedmiotów.

5. Kolekcja darów natury

Zbierzcie materiały, które można bezpiecznie podnieść z ziemi:

• szyszki;
• patyki;
• liście;
• kamienie;
• żołędzie;
• kasztany;
• fragmenty kory leżące na ziemi;
• suche trawy.

Ułóżcie je obok siebie i porównajcie. Który element jest najgładszy? Który najbardziej szorstki? Co jest najcięższe, a co najlżejsze? Możecie również układać znaleziska od najmniejszego do największego albo tworzyć grupy według kształtu, koloru i rodzaju powierzchni. Po powrocie ze spaceru umyjcie ręce. Naturalne materiały przeznaczone do dalszej zabawy warto wcześniej dokładnie obejrzeć i pozostawić do wyschnięcia.

6. Przyrodnicze sekwencje

Ułóż prosty wzór, na przykład: kamień, liść, kamień, liść. Poproś dziecko o kontynuowanie kolejności. Później można stworzyć trudniejszy układ: szyszka, patyk, kamień, szyszka, patyk, kamień.

Sekwencję można także pokazać na kilka sekund, zasłonić i poprosić dziecko o jej odtworzenie. Starsze dziecko może samodzielnie przygotować wzór dla rodzica, rodzeństwa albo innego uczestnika zabawy.

Mini panele sensoryczne do rączek – jak wykorzystać je w zabawie?

Domowe przedmioty i dary natury dobrze sprawdzają się w spontanicznych aktywnościach. Gotowe mini panele sensoryczne są przydatne, gdy chcemy wielokrotnie wracać do tych samych powierzchni, łatwo zmieniać poziom trudności i szybko przygotować zabawę.

Mini panele sensoryczne, nazywane również mini dyskami sensorycznymi lub sensorkami do rąk, to niewielkie drewniane elementy z różnymi fakturami. W zależności od zestawu można w nich znaleźć między innymi drewno, korek, sznurek, tkaniny, materiały leśne i aromatyczne wypełnienia.

Dziecko może porównywać panele, rozpoznawać je bez patrzenia, układać w grupy i wykorzystywać podczas zabaw pamięciowych.

zobacz mini dyski sensoryczne dla dzieci.

7. Sensoryczne memory z deseczką

Pokaż dziecku kilka powierzchni i pozwól dokładnie je poznać. Następnie poproś o zamknięcie oczu, podaj jeden element i zapytaj, który wcześniej oglądany sensorek trzyma w dłoni. Do tej aktywności można wykorzystać drewniane memory sensoryczne. Dziecko wyjmuje elementy z deseczki, miesza je, a następnie dopasowuje do odpowiednich powierzchni. W łatwiejszej wersji elementy pozostają widoczne. W trudniejszej dziecko rozpoznaje je bez patrzenia. Drewniana deseczka pomaga uporządkować sensorki i pozwala szybko zauważyć, czy wszystkie wróciły na miejsce.

Dotykowe memory gotowe do wielu zabaw
Ręcznie wykonany w Polsce zestaw łączy drewnianą deseczkę z wyrazistymi, naturalnymi wypełnieniami. Każdy element ma swoje miejsce, dlatego łatwo przygotować zabawę, stopniować jej trudność i uporządkować sensorki po zakończeniu.

Zobacz drewniane memory sensoryczne

8. Leśna opowieść dotykowe

Ułóż kilka naturalnych materiałów albo leśnych paneli. Wspólnie wymyślcie historię.

Kora może stać się leśną drogą, plaster drewna mostem, szyszka zaczarowanym drzewem, a miękka powierzchnia legowiskiem zwierzęcia.

Nie przypisuj od razu znaczenia poszczególnym elementom. Pozwól dziecku zdecydować, co przedstawiają. Po zamianie kolejności możecie stworzyć zupełnie nową opowieść.

Leśne mini dyski sensoryczne sprawdzą się, jeśli dziecko lubi naturalne materiały, a chcecie korzystać z nich niezależnie od pogody i pory roku. Różnorodne wypełnienia są umieszczone na drewnianych elementach, dlatego łatwiej je przechowywać i wielokrotnie wykorzystywać.

9. Zgadnij, co tak pachnie

Do małych pojemników lub woreczków włóż produkty o charakterystycznym zapachu:

• kawę;
• suszoną skórkę pomarańczy;
• cynamon;
• goździki;
• miętę;
• anyż.

Dziecko wącha zawartość i próbuje określić, z czym kojarzy mu się dany aromat. Nie musi od razu podawać właściwej nazwy. Może powiedzieć, czy zapach jest delikatny, intensywny, słodki, świeży lub korzenny. Jeżeli chcecie regularnie wracać do tej aktywności, można wykorzystać dyski sensoryczne zapachowe. Aromatyczne materiały znajdują się w osobnych drewnianych panelach, dlatego nie trzeba przed każdą zabawą przygotowywać nowych pojemników. Wersja z woreczkiem dobrze sprawdza się podczas losowania i rozpoznawania elementów bez patrzenia.

10. Liczenie za pomocą dotyku

Do pierwszej wersji tej zabawy można wykorzystać kasztany, kamyki, korki albo duże guziki. Dziecko przelicza elementy, przesuwając je po jednym na bok. Trwalszym rozwinięciem aktywności są panele sensoryczne do rąk 1–10. Na każdym drewnianym sensorku znajduje się inna liczba elementów, które dziecko może dotykać i przeliczać.

Możecie również:

• układać panele od 1 do 10;
• odnajdywać panel odpowiadający podanej liczbie;
• wskazywać liczbę większą lub mniejszą;
• porównywać liczbę elementów;
• próbować rozpoznać liczbę bez patrzenia.

Drewniana deseczka porządkuje wszystkie panele i pozwala połączyć poznawanie faktur z pierwszymi zabawami matematycznymi.

Kiedy warto wybrać gotowy zestaw?

Domowe przedmioty i dary natury są dobrym początkiem zabaw dotykowych. Gotowy zestaw sprawdzi się wtedy, gdy dziecko chętnie wraca do takich aktywności, a Tobie zależy na trwałych materiałach, łatwym przechowywaniu i możliwości powtarzania ulubionych zabaw.

Mini panele Hajo Kids wykonujemy ręcznie w Polsce. Drewniane elementy, naturalne wypełnienia i różnorodne faktury pozwalają wykorzystywać jeden zestaw na wiele sposobów. Nie trzeba przed każdym zajęciem szukać i przygotowywać nowych materiałów.

Wariant z lnianym woreczkiem dobrze nadaje się do losowania i rozpoznawania powierzchni bez patrzenia. Drewniana deseczka zapewnia sensorkom stałe miejsce, ułatwia ich dopasowywanie i pomaga szybko sprawdzić kompletność zestawu.

Gotowe panele są szczególnie praktyczne:

• w domu, gdy dziecko często wraca do zabaw dotykowych;
• w przedszkolu, gdzie z pomocy korzysta wiele dzieci;
• w gabinecie, gdy specjalista chce zmieniać poziom trudności zadania;
• w podróży, jeżeli zestaw jest przechowywany w woreczku.

Jak wykorzystać sensorki w przedszkolu?

W przedszkolu sensorki mogą znaleźć się w kąciku sensorycznym i być wykorzystywane podczas prowadzonych zajęć oraz swobodnej zabawy. Dzieci mogą:

• opisywać wylosowane powierzchnie;
• szukać podobnych faktur w sali;
• tworzyć wspólną opowieść;
• układać sekwencje;
• grać w dotykowe memory;
• rozpoznawać elementy bez patrzenia;
• łączyć faktury z liczeniem i poznawaniem nowych pojęć.

Podczas pracy w grupie warto przygotować tyle elementów, aby każde dziecko mogło spokojnie poznać wybraną powierzchnię. Trwały i uporządkowany zestaw ułatwia także zebranie wszystkich sensorków po zakończonych zajęciach.

O czym pamiętać podczas zabawy?

• Sprawdź, czy domowe i naturalne materiały są czyste i nie mają ostrych części.
• Dopasuj wielkość elementów do wieku dziecka.
• Korzystaj z gotowych produktów zgodnie z oznaczeniem wieku i instrukcją.
• Nie zmuszaj dziecka do dotykania nieprzyjemnej powierzchni.
• Wprowadzaj nowe faktury stopniowo.
• Przy młodszych dzieciach prowadź zabawę pod opieką osoby dorosłej.
• Nie pozostawiaj drewna ani naturalnych wypełnień w wodzie i wilgotnym miejscu.
• Po zabawie odłóż elementy do woreczka lub na drewnianą deseczkę.

Zabawy dotykowe mogą być wartościowym elementem codziennych aktywności. Nie służą jednak do samodzielnego diagnozowania trudności i nie zastępują terapii ani indywidualnych zaleceń specjalisty.

Najczęściej zadawane pytania

Zacznijcie od kilku powierzchni

Najciekawsze zabawy dotykowe dla dzieci są proste i pozostawiają miejsce na własne pomysły. Nie chodzi w nich o idealne wykonanie zadania. Ważniejsze są ciekawość, samodzielne odkrywanie i rozmowa o tym, co dziecko czuje pod palcami.

Na początku możecie wykorzystać przedmioty znajdujące się w domu albo materiały znalezione podczas spaceru. Jeżeli dziecko chętnie wraca do takich aktywności, trwały zestaw drewnianych sensorków pozwoli rozwijać zabawę bez każdorazowego kompletowania nowych materiałów.

Poznaj drewniane sensorki Hajo Kids i wybierz zestaw dopasowany do Waszego sposobu zabawy.