Co można zrobić z kasztanów? Jesienne zabawy sensoryczne, które rozwijają zmysły i uczą przez zabawę

Jesień to czas, gdy w kieszeniach dzieci królują kasztany, żołędzie i kolorowe liście. Zamiast trzymać je w pudełku „na pamiątkę”, można wykorzystać je do zabawy, nauki i terapii sensorycznej.
Kasztany to naturalne, darmowe i niezwykle sensoryczne materiały dydaktyczne, które rozwijają małą motorykę, koordynację wzrokowo-ruchową i koncentrację.

• W tym wpisie pokażę Ci kilka prostych pomysłów na zabawy z kasztanami, które:
• wspierają rozwój dziecka zgodnie z pedagogiką Montessori,
• można połączyć z pomocami z Hajo Kids,
• nadają się do domu, przedszkola i sali terapii SI.

10 pomysłów na zabawy z kasztanami – w domu, przedszkolu i gabinecie1.

1. Liczenie kasztanów z tablicą setką

Rozłóż kasztany na drewnianej tablicy setce Hajo Kids.
Niech dziecko układa po jednym kasztanie w każdym polu, licząc głośno od 1 do 10, 20, lub 100 w zależności od wieku i możliwości.

Zobacz, jak wzmacnia to jego:

• percepcję wzrokową,
• orientację przestrzenną,
• umiejętność sekwencjonowania.

Pomysł dla przedszkolaków: układaj kasztany w sekwencjach (np. 2 brązowe – 1 żołądź).
Pomysł dla starszych: twórz działania matematyczne z kasztanów – dodawanie, odejmowanie, mnożenie.

2. Układanie liter z kasztanów

Rozłóż drewniane litery sensoryczne Hajo Kids i poproś dziecko, by ułożyło ich kształt z kasztanów.
Każdą literę można później „przerysować” palcem – to aktywuje zmysł dotyku i pamięć ruchową.

Dziecko nie tylko widzi literę, ale też czuje jej kształt, co wspiera naukę czytania i pisania.

3. Kasztanowa matematyka – cyfry i działania

Weź drewniane cyfry Hajo Kids i połóż je obok siebie. Dziecko ma dopasować odpowiednią liczbę kasztanów do każdej cyfry:
1 / jeden kasztan, 5 /pięć kasztanów itd.

Zabawa może przeobrazić się w:

• mini szkołę – „napisz działanie kasztanami”,
• sklep – „zapłać kasztanami za zabawkę”,
• grę sensoryczną – „znajdź różnicę dotykiem”.

To idealny sposób na połączenie matematyki z ruchem i przyjemnością.

4. Tęcza z darów jesieni

Zbierzcie wspólnie dary jesieni i stwórzcie tęczę sensoryczną:

• czerwone liście,
• pomarańczowe żołędzie,
• żółte liście,
• brązowe kasztany,
• zielony mech.

Ułóżcie je w kolejności kolorów tęczy na drewnianej tablicy sensorycznej Hajo Kids.
Dziecko ćwiczy klasyfikację, percepcję kolorów i planowanie przestrzenne.

Dla młodszych: nazywajcie kolory i faktury.
Dla starszych: stwórzcie legendę do swojej tęczy – np. „magiczne kasztany szczęścia”.

5. Tor przeszkód z kasztanów – jesienna ścieżka sensoryczna

Rozłóż kasztany na macie lub podłodze i zaproś dziecko do przejścia po nich boso.
To bezpieczna wersja mini ścieżki sensorycznej Hajo Kids. Dziecko ćwiczy równowagę, planowanie ruchu i stabilizację.
A jeśli dołożycie deseczki, poduszki i pachołki, powstanie prawdziwy tor przeszkód!

Tip: można użyć kasztanów jako „punktów dotyku” – dziecko ma dotknąć je palcem stopy lub dłoni.

6. Kasztanowe mandale

Płóżcie mandale z kasztanów, liści i żołędzi na tacy lub kartce.
Niech dziecko samo wybiera kolory, kształty i kierunek układania.

Taka zabawa wycisza i uczy skupienia.
To świetne ćwiczenie po dniu pełnym emocji lub jako element relaksacji w terapii SI.

Dla terapeutów: mandala może być świetnym narzędziem obserwacji stylu pracy dziecka – spontanicznego czy planowego.

7. Sortowanie jesiennych skarbów

Do drewnianej tacy Montessori Hajo Kids wsyp kasztany o różnych wielkościach i kształtach.
Poproś dziecko, by posegregowało je według:

• rodzaju jesiennych skarbów, np. kasztany, żołędzie, szyszki
• wielkości,
• koloru,
• faktury (gładkie / chropowate).

Dla młodszych dzieci to zabawa sensoryczna.
Dla starszych – trening logicznego myślenia i percepcji wzrokowej.

8. Kasztanowy alfabet ruchowy

a kartkach napisz litery, a obok przypisz ruch:

• A – przeskocz kasztana,
• B – przeturl kasztana nosem,
• C – złap kasztana między kolanami.

Dzieci uczą się liter, jednocześnie wykonując zabawne zadania ruchowe.
To połączenie ruchu i nauki wspiera planowanie motoryczne i integrację sensoryczną.

W przedszkolu możesz zorganizować z tego „kasztanowe zawody alfabetowe”.

9. Kasztany w treningu równowagi

To zabawa, która wygląda banalnie prosto — a w rzeczywistości angażuje całe ciało!
Przygotuj kilka kasztanów, żołędzi lub małych szyszek oraz drewnianą łyżkę (może być też miseczka, kubeczek albo dłonie dziecka).

Zadanie?
👉Przenieś kasztana z punktu A do punktu B tak, by nie spadł z łyżki!
Ale… jest jeden haczyk — poruszaj się prosto i układaj nogę na nogę, pod stopami miej coś co utrudnia trasę np. po ścieżce sensorycznej Hajo Kids albo po linii z taśmy na podłodze.

Warianty zabawy:

• Dla młodszych dzieci: chodzenie po prostej linii z kasztanem na łyżce.
• Dla starszych: chodzenie po równoważni lub poduszkach sensorycznych.
• Dla grupy: mini tor przeszkód – przejście, przysiad, obrót, a na końcu odłożenie kasztana do koszyczka.

Można też wprowadzić element rywalizacji lub współpracy: kto szybciej doniesie kasztana bez upuszczenia, lub – w wersji kooperacyjnej – para dzieci przenosi kasztana wspólnie, trzymając jedną łyżkę.

Co rozwija ta zabawa?

Z punktu widzenia fizjoterapeuty i terapeuty SI to doskonałe ćwiczenie:

• równowagi statycznej i dynamicznej,
• koordynacji oko–ręka,
• czucia głębokiego (propriocepcji),
• planowania motorycznego,
• kontroli napięcia mięśniowego.

To jedno z tych prostych ćwiczeń, które można wykonać wszędzie – w domu, przedszkolu, a nawet na placu zabaw.

Wskazówki:

• Jeśli dziecko ma trudność z utrzymaniem równowagi, pozwól mu najpierw ćwiczyć na szerokiej powierzchni (np. macie).
• Możesz też połączyć zabawę z torami z drewnianych ścieżek sensorycznych Hajo Kids – wtedy każdy krok dostarcza nowych wrażeń dotykowych.
• Dla dzieci z nadmiernym napięciem mięśniowym lub obniżoną stabilizacją tułowia to świetne, łagodne ćwiczenie regulacyjne.

10. „Tajemniczy woreczek jesiennych skarbów” – zabawa w rozpoznawanie przez dotyk

Do materiałowego woreczka lub pudełka włóż różne dary jesieni:
🌰 kasztany, 🌿 żołędzie, 🌾 szyszki, 🍂 liście, 🌑 mały kamień, 🍎 orzech, jabłuszko, a nawet kawałek kory drzewa.

Poproś dziecko, aby włożyło rękę do środka i bez patrzenia spróbowało odgadnąć, co trzyma.
Niech opisze, co czuje:

„Jest twarde czy miękkie?”,
„Gładkie czy chropowate?”,
„Ciepłe czy zimne?”,
„Ma kształt kulki czy stożka?”.

Dla młodszych dzieci to gra w zgadywanie, dla starszych – ćwiczenie świadomego opisywania wrażeń sensorycznych.

Warianty zabawy:

• Zamiana ról: teraz dziecko wkłada coś do woreczka, a dorosły zgaduje.
• Zasłonięte oczy: dziecko ma zasłonięte oczy i tylko na podstawie dotyku rozpoznaje przedmioty.
• Zabawa tematyczna: tylko „miękkie rzeczy”, tylko „okrągłe rzeczy” – sortowanie przez dotyk.
• Z pamięci: po obejrzeniu zawartości pudełka dziecko zamyka oczy i próbuje powiedzieć, co tam było.

Co rozwija ta zabawa?

perspektywy terapeuty integracji sensorycznej to doskonałe ćwiczenie:

• czucia powierzchniowego i głębokiego (dotyku i propriocepcji),
• percepcji dotykowej (rozpoznawania kształtów bez udziału wzroku),
• koncentracji i pamięci roboczej,
• rozwoju mowy opisowej i logicznego myślenia,
• świadomości ciała i planowania ruchu dłoni.

Dziecko uczy się, że zmysły to jego wewnętrzne narzędzia poznawania świata.
W terapii SI mówimy, że taka zabawa to „ćwiczenie dotykowej mapy mózgu” — im więcej bodźców, tym bogatsze doświadczenie i lepsza integracja wrażeń.

Wskazówki:

• Użyj drewnianej tacy Montessori Hajo Kids lub materiałowego woreczka, który nie prześwituje.
• Zmieniaj zawartość co kilka dni – dodaj coś nowego, np. pestkę, piórko, kawałek sznurka.
• Po zgadywaniu możecie rozłożyć wszystkie przedmioty na stole i omówić, które były łatwe, a które trudne do rozpoznania.
• Jeśli bawicie się w grupie – dziecko, które odgadnie najwięcej przedmiotów, może zostać „Mistrzem Jesiennego Dotyku”!

Ta prosta zabawa uczy uważności, cierpliwości i precyzji ruchów dłoni, a jednocześnie świetnie wspiera rozwój mowy. Dzieci uczą się opisywać świat nie tylko tym, co widzą, ale też tym, co czują.

Kasztany w terapii integracji sensorycznej

Z perspektywy terapeuty SI kasztany to naturalny multisensoryczny materiał, który:

• stymuluje czucie głębokie i dotykowe,
• angażuje wiele zmysłów jednocześnie,
• rozwija motorykę i równowagę,
• wspiera dzieci z trudnościami w koncentracji, ADHD i SPD.

To jeden z tych przykładów, gdzie „zabawa z naturą” staje się pełnoprawnym elementem terapii.
A dziecko, zamiast ćwiczyć „na siłę”, rozwija się w sposób spontaniczny i radosny.

Co warto mieć pod ręką do zabaw z kasztanami?

Aby w pełni wykorzystać potencjał jesiennych zabaw, warto mieć kilka trwałych pomocy:

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy kasztany można wykorzystać w terapii SI?

Tak, są naturalnym narzędziem do stymulacji dotykowej i propriocepcyjnej. Wystarczy włączyć je do toru przeszkód lub zabawy manualnej.

Czy kasztany są bezpieczne dla małych dzieci?

Tak – pod warunkiem, że zabawa odbywa się pod nadzorem dorosłego. Nie zaleca się zabaw z kasztanami dzieciom poniżej 3 roku życia.

Jak przechowywać kasztany do zabaw?

W suchym, przewiewnym miejscu. Można spryskać octem lub olejkiem goździkowym, by zapobiec pleśni.

Jak połączyć zabawy z kasztanami z nauką?

Układając litery, cyfry, wzory i kolory – każda zabawa może być nauką przez doświadczenie i dotyk.

Podsumowanie

Kasztany to małe cuda natury, które potrafią więcej, niż myślisz. Wystarczy odrobina kreatywności, by zamieniły się w:

• liczby, litery i wzory,
• narzędzie do terapii SI,
• most między światem natury a nauką.

To właśnie filozofia Hajo Kids: rozwój przez zmysły, ruch i radość odkrywania.

Zróbcie miejsce na jesień w Waszym domu lub przedszkolu! Stwórz własny zestaw do zabaw z kasztanami z pomocą drewnianych pomocy Hajo Kids. Zobacz kolekcję Hajo Kids i zainspiruj się naturą w edukacji.